Katastrofa to dopiero początek? On pokazuje, kiedy kryzysy zmieniają świat

Katastrofa jako punkt zwrotny historii

Wielgosz patrzy na dzieje świata przez polityczne i środowiskowe okulary. Analizuje, jak w różnych epokach – od średniowiecznej Europy po XVII-wieczne Chiny – katastrofy klimatyczne i epidemie nie tylko niszczyły istniejący porządek, ale też otwierały przestrzeń dla nowych systemów społecznych.

Autor przypomina m.in., że u schyłku średniowiecza w Europie kryzys klimatyczny i epidemie przyczyniły się do antyfeudalnych buntów. Z kolei w Chinach podobne wstrząsy zmusiły władzę do budowy struktur przypominających nowoczesne państwo dobrobytu.

Rewolucje, energia i walka klas

Książka prowadzi czytelnika także przez mniej oczywiste historie: od angielskich luddystów walczących z kapitałem kopalnym po XIX-wiecznych francuskich robotników, którzy bronili miejsc pracy dzięki odnawialnym źródłom energii.

To opowieść o tym, że konflikty społeczne i środowiskowe są ze sobą nierozerwalnie związane – i że właśnie na ich styku rodzą się największe zmiany.

Od średniowiecza po współczesne wojny

Wielgosz nie zatrzymuje się na historii. W książce analizuje także współczesne wydarzenia: pandemię Covid-19, wojny w Ukrainie i Gazie, spory wokół europejskiego Zielonego Ładu czy narastające nierówności prowadzące do globalnego apartheidu.

Pokazuje, że dzisiejszy „multikryzys” nie jest wyjątkiem – lecz kolejnym momentem, w którym świat osiąga granice swojej wydolności.

Gniew, który może zmienić świat

Jednym z najmocniejszych punktów książki jest próba zmiany perspektywy: zamiast paraliżującego lęku przed katastrofą autor proponuje spojrzenie na nią jako na moment potencjalnej mobilizacji.

Jak pisze Wielgosz: gniew wywołany przez niesprawiedliwość społeczną może stać się siłą zdolną do realnej zmiany – w przeciwieństwie do bezsilności wobec żywiołów natury.

Kim jest autor?

Przemysław Wielgosz to dziennikarz, wydawca i redaktor naczelny polskiej edycji „Le Monde diplomatique”. Znany jest z analiz globalnego kapitalizmu i nierówności społecznych. Autor książek takich jak „Opium globalizacji”, „Witajcie w cięższych czasach” czy nominowanej do Nagrody Nike „Gry w rasy. Jak kapitalizm dzieli, by rządzić”.